Joke Hermsen – Melancholie in tijden van onrust (Openingslezing)

jokehermsen

De essayist voor de Maand van de Filosofie 2017 is Joke J. Hermsen (1961). Na haar studies filosofie en letterkunde promoveerde zijn op een studie naar Nomadisch narcisme. Ze publiceerde eerder de succesvolle essaybundels Stil de tijd (bekroond met Jan Hanlo Essayprijs) en Kairos (nominatie shortlist Socratesbeker). Haar hele oeuvre werd bekroond met de Halewijnprijs.

In haar essay voor de Maand van de Filosofie, getiteld Melancholie in tijden van onrust, onderzoekt Hermsen het kantelpunt waarop de mens nog net over voldoende moed, daadkracht en hoop beschikt om het tij te doenkeren en een nieuwe verhouding tot de wereld en zichzelf te zoeken. Over het essay schrijft zij: “De mens isvolgens Nietzsche een weemoedig wezen, een homo melancholicus, die weet heeft van verlies, vergankelijkheid en verlatenheid. We proberen deze weemoed om te buigen tot hoop, tot reflectie of kennis, creativiteit of dagdromen, macht of verstrooiing. Maar wat gebeurt er als het tij flink tegenzit en onze melancholie door onrust, angst en teloorgang van idealen slechts naar de duistere kant van het verlies getrokken wordt? Kan zij dan nog vruchtbaar, in de zin van creatief of hoopvol, gemaakt worden? Of reageren wij dan als de zwaan van Jan Asselijn en blazen we woedend en bang naar eenieder die in onze buurt komt en ons nest bedreigt? Wat is er nodig voor deze veerkracht van het denken, die ons dezer dagen steeds vaker lijkt te ontbreken?” Kortom: hoe rust te vinden?