De blinde vlek van de meerderheid. Over ongelijkheid in beeldvorming en maatschappelijke structuren

Bambi Ceuppens

Foto: Etienne Kokolo

Leden van de meerderheden hebben vaak de neiging om hun meningen en hun levenswijze niet in vraag te stellen. Ze voelen zich niet alleen als een vis in het water; net zoals vissen zijn ze zich vaak niet eens bewust van het feit dat ze in water leven.

Het gevoel tot een meerderheid te behoren, leidt er dan gemakkelijk toe om de eigen normen te beschouwen als normaal, evident, objectief en universeel en andere normen als abnormaal, afwijkend en verwerpelijk. Vanuit deze visie moeten anderen zich aanpassen aan de eigen norm, terwijl er geen sprake kan/mag zijn van aanpassing van de eigen norm. Maar is dat niet in tegenspraak met het begrip van democratie dat we hoog in het vaandel dragen: kunnen we aanvaarden dat een meerderheid in een democratisch systeem (een) minderhe(i)d(eden) haar waarden en normen oplegt, zonder voorafgaande dialoog, zonder te proberen tot een vergelijk te komen, op grond van het feit dat ‘wij’ eerst zouden zijn geweest en dus de regels van het spel bepalen, terwijl ‘zij’ gasten zijn die zich moeten aanpassen? Hoeveel generaties moeten burgers die leden zijn van minderheidsgroepen in België verblijven vooraleer ze het recht krijgen de toekomst van onze gemeenschappelijke maatschappij vorm te geven op voet van gelijkheid?

De privileges waarvan meerderheidsgroepen genieten, hebben niet alleen te maken met het feit dat hun leden niet of nauwelijks te kampen hebben met vooroordelen, racisme of discriminatie.  Ze genieten van een hogere sociale status en de (relatieve) vrijheid om te wonen, werken, spreken enz. Culturele uitdrukkingsvormen zoals boeken, films, (sociale) media en andere bevestigen bewust of onbewust hun perspectief en bevestigen en versterken op die manier hun gevoel van meerwaarde, terwijl op sociaal, politiek en economisch vlak maatschappelijke structuren vorm krijgen die hun  geprivilegieerde positie bestendigen, zonder dat ze zich daar veelal zelf van bewust zijn. Of, om het met een Afrikaans spreekwoord te zeggen, zolang leeuwen niet hun eigen geschiedenis schrijven, zullen jachtverhalen jagers blijven verheerlijken.

Antropologe Bambi Ceuppens is verbonden aan het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (Tervuren), waar zij onderzoek verricht naar westerse representaties van Afrika en Afrikanen, het Belgische en Congolese koloniale verleden, de Congolese diaspora in België, koloniale en postkoloniale populaire Congolese cultuur en autochtonie, interculturaliteit en multiculturaliteit in Vlaanderen. In 2003 verscheen Onze Congo? Congolezen over de kolonisatie bij uitgeverij Davidsfonds/Leuven waarin zij de koloniale Vlaamse visies op blank en zwart in Belgisch Congo bespreekt.

Overzicht

Advertenties