Rudolf Boehms natuurfilosofie | online lezing

Online

Programma

1.Henk Vandaele – Rudolf Boehm – een korte biografie (15 min.)

2. Jonas Vanbrabant – Het verval van de natuurlijke leefwereld. Boehm in dialoog met Vermeersch, Kruithof en Latour (30 min. lezing – 15 min. dialoog)

3. Jan Leyers – De betekenis van Boehms filosofie (10 min.)

4. Luc Vanneste – Over goden en mensen (30 min. lezing – 15 min. dialoog)

5. Afsluit door Paul Willemarck

Een initiatief van Het tijdschrift De uil van Minerva, Het fenomenologisch knooppunt & het Archief Rudolf Boehm

1/Rudolf Boehm: een korte biografie

Toen Rudolf Boehm in de zomer van 2019 overleed, verdween de laatste van het kwartet filosofen dat de Gentse Blandijnberg als links, seculier baken op de kaart zette. Apostel, Kruithof, Vermeersch en Boehm drukten een blijvende stempel op Vlaanderen. Boehm is echter de minst gekende. Dit staat in schril contrast met de regelmatig terugkerende opmerking dat hij allicht de meest filosofische was. Tijdens deze lezing willen we een introductie geven in zijn filosofie, waarin de natuur centraal staat. Vandaele geeft in een vijftiental minuten een kort introducerend biografisch overzicht.

2/Het verval van de natuurlijke leefwereld. Boehm in dialoog met Vermeersch, Kruithof en Latour 

Op de Gentse Blandijnberg plaatste Boehm de ecologische vraag op de filosofische agenda. Boehm stelde dat de milieuramp het gevolg is van de verwevenheid van wetenschap, technologie en kapitalisme. Dit WTK-bestel ondermijnt de bestaansvoorwaarden van de levensvormen en veroorzaakt milieuvergiftigend afval en entropie door energieopwekking. Later wees ook Vermeersch op het WTK-bestel, dat hij echter niet wilde afschaffen maar hervormen. Volgens hem is de overbevolking het grootste probleem. Kruithof gooide het over een andere boeg door het planetaire ecosysteem te verheffen tot moreel object. Volgens Boehm schoten hun ecologische visies tekort omdat ze weigerden in te zien dat de mens fundamenteel in conflict staat met de natuur. Hier is er een opvallende link met de filosofie van Latour. Hij wil een nieuwe technologie uitbouwen vanuit de vraag welke bezorgdheden relevant zijn voor de mens. In deze lezing bespreekt Vanbrabant de verhouding van Boehm met Vermeersch, Kruithof en Latour.

3/De betekenis van Boehms filosofie

Jan Leyers, bekende en gevierde televisiemaker, kreeg als student filosofie les van Rudolf Boehm. Hij vertelt hoe die ontmoeting van betekenis is geweest in zijn leven.

4/Over goden en mensen

Zeus vroeg Prometheus om duidelijk het terrein van goden en mensen af te bakenen. Die dacht er niet aan Zeus van zijn troon te verdrijven, maar hij ambieerde voor de mensen een beschaafd leven. Beschaafde mensen eten gekookt en daarvoor is vuur nodig. Eigenlijk wist Zeus dat maar al te goed, maar hij strafte Prometheus toch voor de diefstal van het vuur. Het moet voor iedereen en voor altijd duidelijk zijn waar mensen thuishoren. Ze mogen zich geen illusies maken en moeten blijven waar ze zijn. Christenen hebben daar toch weer twijfel over gezaaid. Ze dachten: als we de wereld van de mensen opgeven en naar boven kijken, komen we wel vanzelf in de goddelijke wereld. Sinds Descartes is wetenschap een soort seculier christendom. De Verlichting heeft dat niet gekeerd. Het resultaat is dat mensen die zich voordoen als goden, hun leefwereld vernietigen. Deze bijdrage gaat over het verschil tussen leefwereld en goddelijke wereld. In een goddelijke wereld is er geen plaats voor mensen.

 

Inschrijven
Lezing Namiddag